آسیب‌شناسی تبلیغ
85 بازدید
تاریخ ارائه : 11/29/2014 10:13:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

آسیب‌شناسی تبلیغ

تبلیغ به خصوص تبلیغ دینی که یکی از رسالتهای مهم علما و طلاب است، با آسیبهای گوناگونی مواجه می‌باشد، مانند نداشتن شناخت درست از مخاطب، عدم انتخاب موضوع متناسب با سطح آگاهی مخاطب و نیازهای او، عدم درک درست از موقعیت زمانی و مکانی تبلیغ و... . اما یکی از جدی‌ترین آسیب‌های تبلیغ را می‌توان در شیوه برخورد با مخاطبان برشمرد. تبلیغ زمانی موفق و نتیجه‌بخش است که مبلغ در برخورد با مخاطبان با شیوه درست رفتار کند لکن اگر مبلغی در مواجهه با مردم به گونه‌ای رفتار کند که موجب تحقیر آنان گردد و به گونه‌ای سخن بگویید که سبب نومیدی آنها شود، در این صورت نه تنها به اهداف خود دست نمی‌یابد بلکه نتیجه معکوس هم می‌گیرد.

با یک خاطره بحث را دنبال می‌کنم: در ایام عاشورا بود، روزی با دو نفر از دوستان در تهران ماشینی را سوار شدیم تا به هیئت عزاداری برویم. راننده آن که حدود سی و پنج سال سن داشت، سر سخن را باز کرد و به گلایه از روحانیت پرداخت. او می‌گفت حدود پانزده سال قبل، خدمت سربازی بودم؛ چون در آنجا اکثرا ریش را می‌تراشند و ما نیز ریش را تراشیده بودیم. یک روزی روحانی را آوردند که به ما درس اخلاق و احکام بگوید. تا این روحانی وارد شد و اطراف خود را نگاه کرد که همه ریش‌ها را تراشیده‌اند، با ناراحتی و عصبانیت گفت: مرا کجا آوردید بین این آدم‌ها! ریش تراشیدن بدتر از آن است که انسان هفتاد بار با محارم خود در خانه کعبه زنا کند. در نهایت گفت: این سخن چنان بر من سنگین آمد و در ذهنم تأثیر منفی گذاشت که هنوز که هنوز است از یاد نمی‌برم و تا بحث از ریش می‌شود و یا با علما رو برو می‌شوم آن صحنه، جلو چشمم به تصویر کشیده می‌شود.

حالا آنچه را از این خاطره می‌توان دریافت، یک مسأله بدیهی است که نیاز به استدلال هم ندارد و آن این‌که: موفقیت در تبلیغ دینی به شیوه آن بستگی دارد. مخاطب را نمی‌توان با تحقیر دین‌دار ساخت؛ بلکه با برخورد محترمانه و بزرگوارانه است که می‌توان مردم را به دین جذب کرد و به اخلاق اسلامی علاقه‌مند ساخت. چه این که هر انسانی به طور فطری شیفته اخلاق نیکو است. بنابراین محتوای سخن هرچه پر بار و ارزشمند باشد لکن اگر قالب سخن و نحوه‌ای رفتار و گفتار سخنران نامعقول و ناپسند باشد، اثری نخواهد داشت.

در یک کلام نتیجه را از قرآن کریم می‌گیریم که می‌فرماید: اُدْعُ إِلىَ‏ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الحَسَنَةِ  وَ جَادِلْهُم بِالَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ (سوره نحل آیه 125). دعوت به سوی خدا باید از طریق استدلال حکمت‌آمیز، موعظه و اندرز نیکو و در نهایت مجادله نیکو باشد. به خصوص موعظه که با احساسات و عواطف مردم ارتباط دارد بیشتر برخورد نیک و محترمانه را می‌طلبد.